ABD’nin teknoloji devlerinin bu yıl toplam 750 milyar dolarlık yapay zeka harcaması yapılan temel faaliyet alanları yavaşlama belirtileri göstermeye başladı. Bazı durumlarda ise şirketlerin tüm varlıklarını ortaya koyarak yatırım yaptığı teknolojinin kendisi, mevcut iş kollarını adeta içten içe tüketiyor. Bu hafta Google’ın sahibi Alphabet, toplam gelirinin yaklaşık yarısını oluşturan arama ve diğer kanallardan elde ettiği reklam gelirlerinin son beş çeyreğin en düşük büyüme hızına ulaştığını açıkladı. Buna rağmen şirket, bu yıl için sermaye harcamalarının 205 milyar dolara kadar çıkabileceğine ilişkin öngörüsünü korudu.
Amazon yaptığı açıklamada, hem temel e-ticaret faaliyetlerindeki hem de reklam iş kolundaki büyümenin geçen çeyrekte yavaşladığını bildirdi. Şirket, buna rağmen bu yıl yaklaşık 220 milyar dolarlık sermaye harcaması yapma planını yineledi. Microsoft ve Meta Platforms da benzer şekilde harcama tahminlerini korurken, yatırımcıların beklentilerini karşılamakta yetersiz kalan finansal sonuçlar açıkladı.
Yatırımcıların sabrı tükeniyor
Finansal sonuçların açıklanmasının ardından yaşanan hisse satışları, büyük teknoloji şirketlerinin yapay zeka destekli yeni ürünlere geçiş sürecinde giderek derinleşen gerilimleri ve bu dönüşüm için gereken harcamaları gözler önüne seriyor. Şirketler, dünya çapında yapay zeka altyapısı kurmak için benzeri görülmemiş miktarlarda borçlanıyor, hisse senedi satıyor, milyarlarca dolarlık veri merkezi anlaşmaları imzalıyor ve geleceğe yönelik trilyonlarca dolarlık mali yükümlülük altına giriyor. Bütün bunlar yaşanırken yeni ürünler, şirketlerin geleneksel faaliyet alanlarının bazılarının kârlılığını zayıflatıyor ve dikkatleri bu alanlardan uzaklaştırıyor.
Yatırımcıların sabrı giderek tükeniyor. Alphabet hisseleri 29 Ekim’de tarihindeki en sert düşüşlerden birini yaşayarak piyasa değerinden yaklaşık 500 milyar dolar kaybetti. Amazon hisseleri piyasa sonrası işlemlerde yüzde 7 geriledi. Meta ise geçen hafta finansal sonuçlarını açıklamasından bu yana yüzde 10 değer kaybetti. Şirket, yatırımcılara yapay zekaya çok daha agresif yatırımlar yapmayı planladığını söylerken, yeni ajan tabanlı yapay zeka uygulaması Muse'un son derece yüksek işlem gücü gerektirdiği konusunda da uyarıda bulunmuştu.
Alphabet'in finansal sonuçlarının ardından konuşan Synovus Trust kıdemli portföy yöneticisi Dan Morgan, piyasanın şu sorunun yanıtını aradığını söyledi: "Bütün bunlar nasıl bir getiri sağlayacak?" Bulut iş kolunda güçlü büyüme açıklayan ve harcamalarını kontrol altında tutan Microsoft bile bu olumsuz tablodan kaçamadı. Şirket, yakından takip edilen bulut bilişim bölümü Azure'un satışlarının eylülde sona eren çeyrekte yüzde 48 artarak 33,2 milyar dolara ulaştığını açıklamasının ardından hisselerinde ilk etapta yükseliş yaşadı. Ancak perşembe günü piyasalar kapandığında hisse senedi tüm kazançlarını geri vermiş ve yüzde 0,2 düşüşe geçmişti.
Amazon düşürülen beklentileri de karşılayamadı
Amazon'un sonuçları ise daha karmaşık bir tablo ortaya koydu. Şirket, geçen yılın üçüncü çeyreğinde düzenlediği yıllık Prime Day etkinliğini bu yıl ikinci çeyreğe almıştı. Bu değişiklik, büyümedeki yavaşlamanın bir bölümünü açıklıyordu. Ancak analistler bu durumu zaten tahminlerine yansıtmıştı ve buna rağmen sonuçlar beklentilerin altında kaldı.
E-ticaret devinin reklam hizmetleri birimi yüzde 11 büyüdü. Bu, Amazon'un söz konusu iş kolunu 2022 yılında ayrı bir kategori olarak raporlamaya başlamasından bu yana kaydedilen en düşük büyüme oranıydı. Çevrimiçi mağazalar iş kolundaki büyüme ise yalnızca yüzde 2'de kaldı. Bu seviyede bir büyüme, insanların pandemi öncesindeki harcama alışkanlıklarına geri döndüğü ve çevrimiçi alışverişin ivme kaybettiği üç yılı aşkın süredir görülmemişti.
Bu sonuçlar, Amazon'un bulut bilişim bölümündeki büyümeyi gölgede bıraktı ve şirketin yapay zekaya yönelik agresif yatırımları konusunda yatırımcıların şüphelerini artırdı. Bulut bilişim, Google için de olumlu bir gelişme kaynağı oldu. Şirketin bulut bölümünün satışları bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla iki kattan fazla arttı. Faaliyet kârı ise üç kattan fazla yükseldi. Birimin Üst Yöneticisi Thomas Kurian, şirketin finansal sonuçlarının değerlendirildiği telekonferansa ilk kez katılarak bu iş kolunun Google'ın geleceği açısından taşıdığı öneme işaret etti.
Yapay zeka Google’ın arama motorunun gelirlerini düşürdü
Ancak yatırımcılar, şirketin can damarı olmayı sürdüren Google arama biriminde ortaya çıkan sorunlara daha fazla odaklandı. ChatGPT gibi sohbet robotlarının giderek yaygınlaşması karşısında rekabet gücünü korumak isteyen Google, arama motoruna daha fazla yapay zeka entegre etti. Bunlar arasında AI Mode adı verilen özel bir sekme de bulunuyor. Ancak bu özelliğin giderek daha popüler hale gelmesi, Google Arama'nın karlılığına zarar verdi.
Şirketin İş Biriminden Sorumlu Üst Yöneticisi Philipp Schindler, çarşamba günü yaptığı açıklamada, AI Mode üzerinden gerçekleştirilen sorgularda "daha düşük gelir elde ettiklerini" kabul etti. Bu açıklama, şirket hisselerindeki düşüşün daha da derinleşmesine neden oldu. Schindler, şirketin AI Mode'a daha fazla reklam entegre etmek için çalıştığını ve ürünün gelecekteki gelişimi konusunda iyimser olduklarını söyledi.
Google, bu yıl yapay zeka yarışında Anthropic ve OpenAI gibi girişimlerin gerisinde kalmamak için mücadele ediyor. Bloomberg Intelligence analisti Mandeep Singh'e göre şirket, yapay zeka modeli geliştirme alanında yeniden güçlü bir konuma ulaşabilirse yatırımcıların alışık olduğu getirileri tekrar sağlamaya başlayabilir.
Singh, "Bütün bu dönüşümler sırasında bazen nakit makinesi konumundaki iş kollarına gereğinden fazla odaklanıyoruz. Bulut iş kolunun kâr marjlarını nasıl artırdığına bakıldığında, bulut faaliyetleri ile arama iş kolunun birleşiminin, her ikisi de teknolojik açıdan öncü konuma ulaştığında, şirketin kârlılığını yeniden eski seviyelerine taşıyacağını düşünüyorum” ifadelerini kullandı.
Deepwater Asset Management'ın Yönetici Ortağı Gene Munster ise Google'ın AI Mode üzerinden daha düşük gelir elde etmesini değerlendirirken, yeni reklam formatlarının başlangıçta daha düşük kâr marjlarıyla piyasaya sunulmasının ve bu marjların zaman içinde kademeli olarak yükselmesinin yaygın bir durum olduğunu söyledi.
Munster'a göre şirketin karşı karşıya olduğu daha büyük zorluk, kullanıcılar adına alışveriş yapabilen ve bu işlemlerden komisyon elde edebilen yapay zeka ajanları geliştirmek. Silikon Vadisi'ndeki pek çok kişi, Meta'nın Muse kişisel asistanının başarısının ardından bu iş modelinin hayata geçirilmesinin artık yakın olduğuna inanıyor. Munster, "Bunu yapmanın eski yolu, tüketici davranışlarını etkilemek için mavi bağlantılar veya görüntülü reklamlar kullanmaktı. Yeni yöntem ise botun davranışlarını nasıl etkileyeceğiniz” dedi.